Valburg Amsterdamseweg

Naam: Valburg / Veilingbedrijf Derksen
Adres: Amsterdamseweg 23, 6814 GA Arnhem
Bouwjaar: 1883
Stijl: Mengvorm Neorenaissance en Neogotiek
Opdrachtgever: J.H. de Hartog
Gebruik bij oplevering: Pakhuis voor tabak
Status: rijksmonument

De ‘Valburg’ is gebouwd als een pakhuis voor tabak in 1883. De tabaksteelt in Arnhem liep toen al op zijn laatste benen, maar op Sonsbeek en rond Elden en Rijkerswoerd werd nog tabak verbouwd. De meeste tabak kwam echter uit de Betuwe: Bemmel, Elst en Valburg. Uit die plaats komt ook de planter en handelaar in tabak Jan Hendrik de Hartog. Hij zocht op 29 jarige leeftijd, rond 1880, een pakhuis voor het opslaan van de tabak die hij rond Valburg verbouwde. Hij kocht van architect en projectontwikkelaar Hendrik Willem Fromberg een stuk grond aan de rand van Arnhem. Het bouwterrein voor het nieuwe pak- annex woonhuis was uitstekend gekozen. Het lag aan de Amsterdamseweg, de belangrijke uitvalsweg naar Ede, Utrecht en Amsterdam. Verder lag het treingoederenemplacement op een steenworpafstand. Met de trein was er een directe verbinding met Elst, en dus Valburg.
De Hartog liet zijn nieuwe pakhuis bouwen in de neostijlen van renaissance en gotiek. Een zeer populaire bouwstijl in die jaren. Maar wel bijzonder dat voor een pakhuis toch zo’n fraai pand werd neergezet met in- en uitspringend siermetselwerk, natuurstenen stroken, afgeronde vensters en een puntgevel met een rond raam. Een naam voor het pakhuis was ook snel gevonden. Dat moest de plaats zijn waar zowel de eigenaar als het product vandaan kwam: Valburg.
Het pand bleef slechts kort dienst doen als tabakspakhuis. De hoogtijdagen van de Nederlandse tabakteelt en regionale handelaren was rond de eeuwwisseling eigenlijk al voorbij.
Rond 1920 zit het Arnhemsche Veem, een opslagplaats en veiling van inboedels en andere goederen in het gebouw. De leiding is eerst in handen van H.J. Sunten-van Maartensdijk en vanaf de jaren dertig van H. Schuurman.
Direct na de Tweede Wereldoorlog koopt het Arnhemse verhuisbedrijf J.C. (Johan Carel) Derksen voor fl 25.000 het gebouw. Ook dat bedrijf komt oorspronkelijk uit de Over-Betuwe (Herveld), maar vestigde zich in de jaren dertig in Arnhem. Het bedrijf maakte een sterke groei door en de verhuisafdeling vestigde zich aan het eind van de jaren zeventig op het bedrijventerrein De Overmaat in Arnhem Zuid.
In het fraaie pand aan de Amsterdamseweg bleef de antiek en inboedel veilingafdeling onder de naam J.C. Derksen Veilingbedrijf en Meubelcentrum Arnhem B.V. De leiding is anno 2007 nog steeds in handen van een telg van de familie Derksen: mevr. Jenny van Mourik Derksen.

Arends, A. (2007). Het ontstaan van de woonwijk Oud-Heijenoord. Website, versie 29-3-2007. URL: http://www.arendarends.nl/Oud-Heijenoord/Oud-Heijenoord.htm

Burgers, J. e.a. (2000). Toppers 2. Arnhemse bedrijfspanden met een eigen gezicht.
Velp: Stichting Arnhemse Verbeelding. pp. 40-41.

De Gelderlander.

Caderius van Veen, D. & Ploeg, H. van der (1997). Verliefd op Arnhem. Deel 3.
Arnhem: Arnhemse Courant/Gelders Dagblad. p. 4.

Meurs, M. van (2002). Arnhemse verhalen en gebeurtenissen – 2.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 45-47.
Vredenberg, J. (2002). Handel, nijverheid en industrie. Bedrijfsgebouwen in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp.13-14.

Vredenberg, J. (2005). Heijenoord en Lombok. Van landgoed tot stadsuitbreiding in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 33


Afbeeldingen uit bovenstaande literatuur, Bibliotheek Arnhem (o.a. Gelderland in Beeld), Gelders Archief (o.a. Topografische Historische Atlas) en Historisch Museum Arnhem.
Foto’s: Stijn en Jan de Vries, 2005-2007.