Vestingbegrippen
Inhoud
Bastion
Bolwerk
Courtine
Face
Hoornwerk
Keel
Lunet
Ravelijn
Retranchement
Rondeel
Saillant
Voorwerk
Literatuur
Bastion
Ga met de muis over de afbeelding. Verschijnt er in een popupvenster een afbeelding, dan is er een koppeling naar een grotere afbeelding of aanvullende tekst.
Vijfhoekige uitbouw in een vestingwal. Speciaal ontworpen ter bestrijding van een 'dode hoek'. Ook bolwerk genoemd. Een bolwerk is echter veelal meer rond dan vijfhoekig.
Afgebeeld is het Bastion Gelderse Toren (ook wel IJskelder genoemd) van de vesting Arnhem rond 1650.
Bolwerk
Vaak ronde uitbouw van een vestingmuur. Hieronder vallen ook rondeel en bastei.
Courtine
Muur tussen twee bolwerken (bastions) in.
Face
De naar buiten gerichte muur(zijde) van een bastion of ravelijn die samenkomen in de meest naar buiten gerichte punt (saillant) van het werk.
Hoornwerk
Een voorwerk (werk voor de eigenlijke vestingmuren) bestaande uit twee halve bastions met een courtine (wal tussen twee bolwerken/bastions) ertussen.
Keel
Achterzijde van een bastion of een, qua vorm, van een bastion afgeleid vestingwerk.
Lunet
Klein verdedigingswerk met twee facen en veelal korte flanken; doorgaans in de keel (achterzijde) open, maar het werk kan aan de achterzijde ook gesloten zijn.
Kan voorkomen als zelfstandig verdedigingswerk maar kan ook onderdeel zijn van een linie. Soms ook wel aangeduid als ravelijn of halve maan, dit zijn echter twee andere vestingwerken.
Ravelijn
Verdedigbaar eilandje in een vestinggracht, ter verdediging van een achtergelegen vestingwal.
Retranchement
Letterlijk: verschansing / verdedigingswerk; de naam is afgeleid van het verdedigingswerk bij het dorpje Retranchement in Zeeland.
Vestingwerk zonder vaste grondvorm. Dit kan de vorm aannemen van een losse gebastionneerde wal (muur met bastions).
Rondeel
Halfrond bolwerk. Even hoog als de stadsmuur met ruimte om bovenop enkele kanonnen te plaatsen. Vaak is het een tot walganghoogte afgebroken waltoren, soms speciaal gebouwd werk.
Saillant
Punt waar twee muren (facen), die de punt van een bastion vormen, elkaar raken.
Voorwerk
Een vestingwerk dat tot taak heeft een achterliggende vesting of een fort te verdedigen, maar wat geen onderdeel uitmaakt van de hoofdwal van dat fort of die vesting. Voorbeelden van voorwerken zijn: kroonwerken, hoornwerken, ravelijnen, halve manen en couvre-faces.
Literatuur
Augusteijn, J. (1997). Historische plattegronden van Nederlandse steden. Deel 8.1 Gelderland. De Veluwe.
Alphen aan den Rijn: Uitgeverij Canaletto. pp. 28.
Janssen, G.B. (1989). Het vizier op Gelderlands voormalige vestingsteden.
In: Sevenhuijsen-van Genderen, J.H. e.a. (eds). (1989). Gelderse steden omsingeld.
Zutphen: De Walburg Pers/De Gelderse Bloem. pp. 9-22.
Janssen, G.B. (2000). Van bolwerk tot bunker. Militaire complexen in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs.
Potjer, M. (2005). Historische Atlas van Arnhem. Van Schaarsbergen tot Schuytgraaf. Amsterdam: SUN. pp. 12-21.
(C) 2005 - Alle rechten voorbehouden