Telegraaf en Telefoonkantoor Velperplein

Het Telegraaf- en Telefoonkantoor stond aan het Velperplein tussen de Apeldoornseweg en de Spoorwegstraat. De ingang was op de hoek met de Spoorwegstraat geplaatst.
Het meest in het oog springend was de torenpartij waarin de ingang in een diepe portiek was aangebracht. Het vele siermetselwerk en een ronde stompe torenspits verraden de Amsterdamse School architectuurstroming.
De naam van het gebouw was eigenlijk Rijkstelegraaf- en Telefoonkantoor, dit om onderscheid te maken met de Gemeentelijke Telefoondienst die tussen 1896 en 1926 de telefoonservice onderhield. Daarvoor, vanaf 1882, werd het telefoonnet in Arnhem onderhouden door de Nederlandsche Bell-Telephoonmaatschappij. De Rijkstelegraafdienst zetelde voor de ingebruikname in 1923 op het Willemsplein 1 (WillemEen).
Het gebouw werd verschillende malen door het oorlogsgeweld in 1944 en 1945 beschadigd. Na een geallieerd luchtbombardement op 10 februari 1945 kon een brand in het gebouw nog juist bedwongen worden. Enkele weken later zien de Duitsers het hopeloze van hun situatie in. Om de geallieerden toch nog een beetje dwars te zitten, blazen ze het Telegraafkantoor met trotyl op.

Naam: Telegraaf- en Telefoonkantoor
Adres: Velperplein hoek Apeldoornseweg, Arnhem
Bouwjaar: 1919-1923
Architect: Joseph Crouwel (1885-1962)
Stijl: Amsterdamse School
Opdrachtgever: Rijkstelegraaf- en Telefoondienst
Einde: 1945, na oorlogsbeschadigingen opgeblazen door het Duitse leger

BONAS-databestand/Archiwijzer

Frequin, L., Knap, H.A.A.R. & Kruiderink, W.H. (1946). Arnhems Kruisweg. Amsterdam: Promotor. pp. 116, 117.

Iddekinge, P.R.A. van (1981). Arnhem 44/45. Evacuatie Verwoesting Plundering Bevrijding Terugkeer. Arnhem: Gelderse Boekhandel en Gouda Quint. pp. 73.

Lavooij, W. (1990). Gebouwd in Arnhem. Jongere bouwkunst vanaf 1840.
Zutphen: De Walburg Pers. pp. 27.

Roelofs, B. (1995). Vernieling en Vernieuwing. De wederopbouw van Arnhem 1945-1964.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 68-69.

Schulte, A.B.C. & Schulte, A.G. (2004). De verdwenen stad. Arnhem voor de verwoesting van 1944-1945. Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp.

Stempher, A.S. (1968). Sjouwen door Oud-Arnhem.
Arnhem: Gijsbers & Van Loon. pp. 39, 95.

Stempher, A.S. (1982). Nog ‘s sjouwen door Oud-Arnhem.
Arnhem: Gijsbers & Van Loon (3e druk, 1e druk 1969.) pp. 106, 107.

Vredenberg, J. (2002). Handel, nijverheid en industrie. Bedrijfsgebouwen in Arnhem.
Utrecht: Uitgeverij Matrijs. pp. 36-37.



Afbeeldingen uit bovenstaande literatuur, Bibliotheek Arnhem (o.a. Gelderland in Beeld), Gelders Archief (o.a. Topografische Historische Atlas) en Historisch Museum Arnhem.

Op de foto hierboven staan we op de hoek van de Apeldoornseweg en zien links de latere Spoorwegstraat. In 1920 heette deze nog Sonsbeekstraat. De huizen links werden in 1920 gesloopt voor de bouw van het telegraafkantoor. Rechtvooruit de toren van de Martinuskerk aan de Steenstraat. Uiterst links zien we achter het dak nog juist de spits van de Luthersekerk (bouw 1899) aan de Spoorwegstraat.